صادرات گاز کردستان عراق به ترکیه؟ گفتنش آسانتر از انجام‌ دادنش است

با توجه به موانع قانونی و فنی، گاز کردستان عراق نمی‌تواند به‌سرعت جایگزین گاز ایران شود، اما می‌تواند واردات انرژی ترکیه را متنوع کند. به‌رغم هزینه‌های هنگفت شروع واردات گاز از کردستان عراق به ترکیه، این گاز همچنان ارزان‌تر از گاز از ایران خواهد بود که قراردادش با ترکیه در سال ۲۰۲۸ به پایان می‌رسد.

به گزارش خبرآنلاین، راغب سویلو (Ragip Soylu)، در مقاله ای برای میدل ایست آی نوشت: قطع صادرات گاز از ایران به ترکیه در ماه گذشته و پابرجا ماندن تردیدها پیرامون اعتبار و پایایی ورود گاز از ایران، ترکیه را بر آن داشته تا به فکر واردات گاز از کردستان عراق بیافتند. بسیاری از ناظران در آنکارا بهانه‌های ایران مبنی بر فنی بودن دلایل قطع گاز را نمی‌پذیرند و باور دارند که تهران ترجیح داده گازش را به مصارف داخلی برساند. به همین دلیل اردوغان در سفر اخیرش به اقلیم کردستان عراق از بارزانی خواست تا بستر واردات گاز از ذخایر عمدتا بکر کردستان، که ۲۵ تریلیون فوت مکعب تخمین زده می شود، فراهم کند.

اما این ایده با موانع قانونی و فنی بسیاری روبرو است، زیرا حکم دادگاه عالی فدرال عراق در این هفته، قانون گاز و نفت سال ۲۰۰۷ را لغو کرد. این قانون به دولت اقلیم کردستان (KRG) اختیار می‌داد که بخش انرژی خود از جمله صدور مجوز و صادرات را به‌طور مستقل مدیریت کند. این حکم همچنین تمام قراردادهای جاری اقلیم کردستان را بی‌اعتبار کرد.

دو مقام ارشد ترکیه به میدل ایست آی گفتند که حتی قبل از این حکم دادگاه، آنکارا قصد داشت ابتدا موضوع واردات گاز از اقلیم کردستان را با بغداد در میان بگذارد. یکی از این مقام‌های ترک گفت: «ما می‌دانیم این موضوعی است که باید با دولت عراق در مورد آن صحبت کنیم و موافقت آنها را به‌دست آوریم. بنابراین، حکم جدید دادگاه ارتباطی به موضوع (واردات گاز از کردستان) ندارد. با این حال، اجرای آن نیز آسان نخواهد بود».

عراق و ترکیه در حال حاضر بر سر توافقی بین آنکارا و اربیل در سال ۲۰۱۴ در دادگاه هستند. این توافق به اربیل اجازه می‌داد تا نفت خام خود را از طریق خط لوله کرکوک-جیهان به ترکیه پمپاژ کند. بغداد در سال ۲۰۱۵ از طریق دادگاه بین المللی داوری از آنکارا شکایت کرد و با غیرقانونی دانستن این معامله خواستار دریافت غرامت ۲۵ میلیارد دلاری شد.

دولت فدرال عراق و دولت اقلیم کردستان بر سر فروش مستقل نفت و گاز و در اختیار گرفتن تمام درآمدهای آن درگیر اختلاف هستند. اگرچه حکم دیوان عالی علیه توافق ترکیه و اقلیم کردستان و به نفع بغداد صادر شد، اما باورها بر این است که دولت عراق تمایلی به اجرای کامل حکم و دریافت خسارت در حال حاضر ندارد. 

یک مقام ترک گفت مصطفی الکاظمی، نخست وزیر عراق، که با آنکارا روابط نزدیکی دارد، با هدف بهبود روابط بین دو کشور، اجرای حکم را به تعویق انداخته است. مخالفت اردوغان با همه‌پرسی استقلال کردستان عراق در سال ۲۰۱۷، بغداد و آنکارا را به هم نزدیکتر کرد.

عراق در حال حاضر درگیر گفتگوهای سیاسی پرتنشی برای تشکیل دولت پس از انتخابات پارلمانی اکتبر هستند. نیروهای سیاسی شیعه نزدیک به ایران بزرگترین بازنده انتخابات اکتبر بوده‌اند. با توجه به این تحولات برخی بر این باورند که احکام قضایی صادر شده در دادگاه عالی فدرال عراق با رقابت‌های سیاسی مرتبط است. 

صدر عزیز، کارشناس مسائل عراق و دولت اقلیم کردستان به میدل ایست آی گفت: «زمانبندی صدور حکم دادگاه تصادفی نیست. اگر این حکم اجرا شود، نه تنها معاملات نفت و گاز در کشور را تغییر خواهد داد، بلکه بر گفتگوهای دولت نیز تأثیر خواهد گذاشت. این تصمیم به هیچ عنوان مطابق با قانون اساسی نیست».

این مقام ترک در ادامه افزود: «به طور قطع قابل توجه است که دادگاه احکامی را یکی پس از دیگری صادر می‌کند که انگیزه سیاسی دارند. برخی باورد دارند که تمام این تصمیم‌ها مربوط به همسایه شرقی عراق (ایران) است.

با وجود چالش‌های قانونی، دولت اقلیم کردستان در حال کار بر روی طرح‌هایی برای انتقال گاز کردستان عراق به ترکیه است. دولت مستقر در اربیل هفته گذشته با گروه کار (Kar Group) برای ساخت یک خط لوله گاز جدید از سلیمانیه ابتدا به اربیل و سپس به دهوک در ۱۶ ماه آینده و با هدف تولید برق محلی توافق کرد. با ساخت این خط لوله، زیرساخت‌ها در ۳۵ کیلومتری مرز ترکیه ایجاد و بستر برنامه‌های فراهم می‌شود.

گوکهان یاردیم، مدیرکل پیشین شرکت دولتی خطوط لوله نفت خام و گاز طبیعی ترکیه و شرکت بازرگانی بوتاس، گفت گاز کردستان عراق فرصتی بزرگ برای رفع نیازهای فزاینده‌ی انرژی در ترکیه است. یاردیم به میدل ایست آی گفت: «بوتاس قبلا یک خط لوله گاز از ترکیه به مرز عراق ساخته است و از این رو، و زیرساخت‌ها در ترکیه آماده هستند. «آن سوی مرز مسطح است وو ساخت خط لوله زمان زیادی نمی برد».دولت اقلیم کردستان در حال حاضر حدود ۴۴۰ میلیون فوت مکعب گاز در روز از میادین خورمور مور و چمچمال برای تولید برق استفاده می‌کند. شرکت دانا گاز امارات سال گذشته اعلام کرد که قصد دارد تولید گاز از این میادین را ۶۰ درصد افزایش دهد و در سال ۲۰۲۳ به ۶۳۰ میلیون فوت مکعب در روز برساند.علی عارف آکتورک، مشاور کهنه‌کار انرژی، به میدل ایست آی گفت: «تولید فعلی برای ترکیه کافی نیست. در میدان‌های گازی دیگری مانند میران و بینا باوی که حاوی گاز ترش است و سطح سولفید هیدروژن بالایی دارد و سمی است، باید کارهایی انجام شود». به باور مقامات اقلیم کردستان دستکم ۴ تا ۵ میلیارد دلار برای شروع تولید در این میادین و شیرین کردن گاز مورد نیاز است.جنل انرژی، یک شرکت ترکیه‌ای- انگلیسی، تاکنون حدود ۱.۴ میلیارد دلار در میدان‌های گازی میران و بینا باوی هزینه کرده است. با این حال، حکومت اقلیم کردستان سال گذشته قراردادها را فسخ کرد و باعث شد شرکت جنل انرژی در اعتراض به این اقدام به دادگاه شکایت کند.یک شرکت ترکیه‌ای دیگر با نام چنگیز انرژی نیز به این میادین اقلیم کردستان عراق علاقه‌مند است. این شرکت که به دولت ترکیه وابسته است، در سال ۲۰۲۰ درخواستی دریافت مجوز واردات گاز از کردستان عراق به ترکیه را ارائه کرده است. یک مقام ترکیه‌ای آگاه در این زمینه به میدل ایست آی گفت که مقامات هنوز در حال بررسی این درخواست هستند و هیچ تصمیم نهایی صادر نشده است.آکتورک نیز با اشاره به این مورد گفت: «چنگیز به دلیل تخصصش در شیرین سازی گاز، برتری آشکاری برای فعالیت در این دو میدان گازی دارد. این شرکت در بازیابی و احیای فلزات تجربه دارد. با این حال، چهار تا پنج سال طول می کشد تا یک کارخانه جدید پتروشیمی ساخته شود. اما می توان از سولفید نیز درآمد اضافی به دست آورد».یکی از نمایندگان اقلیم کردستان هفته گذشته گفت که صادرات به ترکیه می تواند در اوایل سال ۲۰۲۵ آغاز شود، که کارشناسان آن را بسیار خوش‌بینانه می‌دانند. عزیز که یکی از این کارشناسان است، گفت که گاز کردستان عراق نمی‌تواند به‌سرعت جایگزین گاز ایران شود، اما با این حال، می‌تواند واردات انرژی ترکیه را متنوع کند».ترکیه در سال‌های اخیر وابستگی شدید خود به گاز ایران و روسیه را با ایجاد چندین خط لوله جدید، از جمله خط‌ لوله واردات گاز و ال‌ان‌جی، از آذربایجان کاهش داد. آنکارا همچنین قصد دارد از سال ۲۰۲۳ سالانه ۲۰ میلیارد متر مکعب گاز را از میادین گازی تازه اکتشاف شده در دریای سیاه تولید کند.با این حال، آنکارا همچنان به واردات گاز نیاز خواهد داشت. آکتورک گفت که «به‌رغم هزینه‌های هنگفت شروع واردات گاز از کردستان عراق، این گاز همچنان ارزان‌تر از واردات گاز از ایران خواهد بود که قرارداد آن با ترکیه در سال ۲۰۲۸ به پایان می‌رسد. «(گاز اقلیم کردستان) پتانسیل بالایی دارد»

https://www.khabaronline.ir/news/1604202/

i.iran@iran.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پست بعدی

تشریح دستاوردهای سفر استاندار آذربایجان غربی به اربیل عراق

ش فوریه 26 , 2022
Share on Facebook Tweet it Email استاندار آذربایجان غربی در بدو ورود به پایانه مرزی حاج عمران در گفتگو با رسانه ها نتایج و دستاوردهای سفر به اربیل در کردستان عراق را تشریح کرد

معرفی نویسنده

ابراهیم محمدرضازاده

رایزن بازرگانی ایران در لبنان و رایزن سابق ایران در عراق